Inicijativu da se izvrši promjena postojećeg naziva Ekonomskog fakulteta uz prestruktuiranje – prilagođavanje obrazovnog usmjerenja treba posmatrati u sklopu aktuelne društvene i ekonomske situacije u Bosni i Hercegovini, pa i u Federaciji BiH, te Hercegovačko-Neretvanskog kantona, kao makrookruženja u kojem Ekonomski fakultet postoji i izvršava svoje osnovne funkcije edukacije ekonomskih kadrova na različitim stupnjevima obrazovanja. Prema indikatorima koji se koriste u ovoj djelatnosti (broj upisanih studenata, prolaznost, broj diplomiranih, broj magistranata i doktoranata) Fakultet je, iako u objektivno otežanim uslovima, te s obzirom na raspoložive potencijale, uspješno obavljao svoje funkcije kako u užem, tako i u širem makrookruženju. Iz ovog slijedi da ideju o prestruktuiranju i promjeni naziva treba posmatrati isključivo kao težnju kolektiva Fakulteta da se učini kvalitetno novi iskorak u razvoju u pravcu što boljeg i potpunijeg zadovoljavanja potreba privrede za odgovarajućim profilom kadrova koje se već sada sve jasnije uočavaju i nameću kako u HNK kao užem tako i u Federaciji BiH kao širem okruženju. Naime, Federacija BiH u cjelini, pa i kantoni kao njeni sastavni dijelovi, već su u različitom stepenu i sa različitim rezultatima ušli u proces društveno-ekonomske tranzicije koju, prije svega, karakterizira privatizacija nekadašnjeg društvenog–državnog vlasništva i stvaranje uslova za normalno tržišno funkcionisanje i poslovanje, te dalji razvoj novonastalih privatiziranih preduzeća u svim oblastima i granama privrede. Treba naglasiti da se tranziciono-privatizacijski procesi u BiH odvijaju u znatno drugačijim i otežanim uslovima nego što je to slučaj u drugim tranzicijskim zemljama, jer su u BiH otpočeli i odvijaju se u ratom veoma razrušenoj privredi.

Osnovne karakteristike početnog stanja mogu se svesti na nekoliko osnovnih indikatora:
- veoma niska zaposlenost radne snage u Federaciji BiH (14,5%),
- veoma visok stepen nezaposlenosti u FBiH (39,5%)
- još uvijek nizak stepen ostvarene proizvodnje u odnosu na predratnu proizvodnju (34,9% u industriji u odnosu na 1990.),
- nizak GDP p.c. oko 1120 US$ u 2000 godini što je oko 52,7% od ostvarenog u 1990.,
- visoki debalans u trgovinskom bilansu i nizak stepen pokrivenosti uvoza izvozom (47,6% od predratnog),
- visoki deficit u platnom bilansu i izuzetno visok stepen spoljne zaduženosti, (udio vanjskog duga u GDP je oko 50%).

Objektivne okolnosti koje, uz navedene karakteristike, ograničavaju i usporavaju brže pomake u razvoju su:
- malo i nerazvijeno tržište,
- nedovoljno brza privatizacija,
- neadekvatna zakonska regulativa i još uvijek manjkavo poslovno- institucionalno okruženje,
- mala međukantonalna i međuentitetska saradnja,
- postojanje većeg broja preduzeća gubitaša, itd.

No, ipak bi se uopštavanjem konkretnih karakteristika nepovoljne aktuelne situacije dalo markirati nekoliko bitnih ograničenja brže tranzicije u Federaciji BiH i BiH kao cjelini kao što su:
- nedostaci u makroupravljanju (ne podstiče se, još uvijek, preduzetnički i inovativni ambijent, nedovoljno je određena i neefikasna makroekonomska politika koja, između ostalog, ne podstiče potencijalno dobre sektore, a toleriše ili ne uspijeva da ograniči neformalni sektor i ilegalni uvoz roba ili nelojalnu konkurenciju na tržištu itd., sporo se donose potrebni propisi ili se oni nepotpuno i nedosljedno sprovode i slično),
- nedostatak menadžersko preduzetničkih i adekvatno osposobljenih kadrova, tako da se ne koriste ili se nedovoljno koriste kako postojeće proizvodne mogućnosti, tako i ne iznalaze nove mogućnosti za koje postoje realni potencijali i t.sl. Ovaj zadnje navedeni problem postaje sve izraženiji sa razvojem privatizacije preduzeća iako se u tom smislu čine određene sporadične, ali nedovoljno organizovane i sistemski uređene aktivnosti. Naime, nedostatak sistemski i svrsishodno obrazovanih menadžerskih kadrova ne može se nadoknaditi pojedinačnim promocijama sposobnih i afirmisanih privatnih preduzetnika, jer prije svega, takve promocije nemaju šireg odjeka u javnosti, a s druge strane su tzv. top menadžeri malobrojni kadar i u razvijenim privredama. Ekonomiji kao što je privreda BiH, potrebni su brojni i dovoljno stručno osposobljeni i obrazovani menadžeri–ekonomisti koji bi preuzeli postojeća menadžerska mjesta i unaprijedili djelatnost i razvoj kako u postojećim preduzećima, tako i u onim preduzećima u privatnom vlasništvu koja će tek nastajati. Ono što bi bilo neophodno isticati jeste da su vlasnička prava i upravljačko-menadžerske funkcije već odavno razdvojene u razvijenim ekonomijama. Naravno, takva situacija u privredi BiH tek bi trebala da nastaje sa daljim procesom tranzicije i privatizacije. To znači da je potrebno prevazići stanje u kojem se novonastali privatno preduzetnički sloj prihvata i obavljanja upravljačko-menadžerskih funkcija i aktivnosti iako, veoma često, za to nema, osim dobre volje i želje da uspije u poslovanju, neophodnih opštih i stručnih kvalifikacija i znanja koja se jedino mogu steći i sticati u okvirima specijalizovanih edukativnih institucija, kao što su fakulteti. U takvoj situaciji masovno se uvećava rizik i neizvjesnost poslovanja i dovodi nepotrebno u opasnost od propadanja brojna novoosnovana preduzeća uz unošenje dodatne nestabilnosti u privredi. Osim toga, u praksi se često iz navedenih razloga ne mogu jasnije izdiferencirati dobra poslovna praksa od one loše koju treba javno obilježiti i isticati u svrhu stvaranja normalnih i uobičajenih poslovnih odnosa u ekonomiji.

Jedno od strateških razvojnih opredjeljenja BiH jeste razvoj efikasne i otvorene privrede, prije svega, putem razvoja malih i srednjih preduzeća (Small and Medium Size Enterprises – SMEs). U ovoj oblasti neophodno je ostvariti veću ulogu države u pomaganju SME zbog njihovog značajnog ekonomskog uticaja. Udio SME u ukupnom broju preduzeća u BiH trebao bi da bude najveći. Mala i srednja preduzeća imaju potencijalno najveću mogućnost da zaposle najveći broj novih radnika, jer bez obzira na oblast ili granu u kojoj se formiraju SME su potencijalno uvijek nešto više radno-intenzivna u odnosu na velika preduzeća i imaju mogućnost da zaposle veći broj radnika. Međutim, nepovoljna činjenica koja se veže za SME jeste da se takva preduzeća lakše osnivaju, ali isto tako brže i lakše likvidiraju ili mijenjaju proizvodnu orijentaciju, pa je prema tome i mogućnost otpuštanja radnika brža i lakša. Bosna i Hercegovina se opredijelila i realizuje tranziciono-privatizacijske aktivnosti, ali istovremeno u sektorskoj strukturi privrede promoviše se i nastoji podsticati malo i srednje preduzetništvo što je u potpunosti svrsishodno i ekonomski opravdano. SME čine najvitalniji i često najefikasniji dio neke ekonomije, jer mogu uz doprinos modernizaciji proizvodnje znatno doprinijeti širenju preduzetničkog duha i atmosfere u ekonomiji, promovišući svojim rezultatima inovativno preduzetništvo i menadžersko znanje i uspješnost, što doprinosi efikasnosti i konkurentnosti ukupne ekonomije. Pojedini primjeri takvih preduzeća koja već postoje u Federaciji BiH predstavljaju ilustraciju i potvrdu ispravnosti ovakvog usmjerenja.

Mjere koje bi država trebala u narednom periodu poduzeti su sljedeće aktivnosti; formulisati konkretniju politiku podsticaja razvoja SME, prije svega, odgovarajućim zakonskim i institucionalnim rješenjima, uspostavljanjem odgovarajućih poreskih rješenja, razvojem programa za edukaciju prema potrebama SME, i t.sl. U skladu s tim Ekonomski fakultet Univerziteta \"Džemal Bijedić\" već je napravio značajne pomake u tom pravcu. Naime, na osnovu učešća i uz pomoć odgovarajućeg TEMPUS programa za razvoj edukacije za menadžment SME transformisana je postojeća Poslovna škola. Veliki broj novoupisanih studenata pokazuje da postoji znatan interes za ovakvu vrstu obrazovanja što ohrabruje da se u transformaciji Fakulteta krene dalje potpunom orijentacijom na sistematsko i obuhvatno obrazovanje menadžera – ekonomista.